Hedefler mi? Hedefler kültürün içindedir, havanın içindedir. Siz onları solursunuz. Beraber büyüdüğüm bütün delikanlılar aynı hedefleri soludular. Hepimiz yahudi gettosundan daha ileri tırmanmayı; yükselmeyi; başarı, zenginlik ve saygınlık elde etmeyi istedik. Bunları herkes isterdi! Hiçbirimiz oturup kendimize hedef belirlemeye çalılmadık; onlar zaten önümdeydi, zamanımın, arkadaşlarımın, ailemin doğal sonuçlarıydı.

Seksen ikinci yaş günüm yaklaşırken benim için bu denizde bir şeyler olup olmadığını merak ettim. Hala yaşam ve merak doluydum ama tanıdığım ve sevdiğim pek çok kişiyi kaybetmiş olmak beni üzüyordu. Bazen kaybolan gençliğimin yasını tutuyordum. Bazen de giderek yıpranan iskeletim, gıcırdayan eklemlerim, zayıflayan göz ve kulaklarım dikkatimi dağıtıyordu. Yine de günün an be an battığının, nihai karanlığa her geçen gün daha da yaklaştığımın farkındaydım. Düşünceler?i açtım, sayfaları hızlıca taradım ve bana hitap eden bölümü buldum.

Marcus Aurelius kitap boyunca tek iyinin erdem, tek kötünün de bozuk ahlak olduğunu tekrarlıyor. Erdemli kaldığınız sürece sizin, çekirdeğinizin zarar görmesinin mümkün olmadığını defalarca belirtiyor.

Unutma ki bu değerli mahsul aslında üzüm suyudur ve imparatorluğun mor kaftanı da kabukların kanıyla boyanmış koyun yününden ibarettir. Algılar bunu ( bir şeylere önce tutunup sonra da onları delip geçerek gerçekte ne olduklarını görmemizi sağlamayı) severler. Bu nedenle her zaman yaşamımız boyunca bir şeyler bizim güvenimizi talep ettiğinde bunu yapmalıyız. Onları çırılçıplak soyup ne kadar önemsiz olduklarını görmeli, üstlerini kaplayan efsaneleri yırtıp atmalıyız.

Eğer birisi hatalı olduğumu ispat eder, bir sözümün veya davranışımın yanlış olduğunu bana gösterirse memnuniyetle değişirim. Ben hakikatin peşindeyim. Hakikat kimseye zarar vermemiştir. Asıl zararlı olan, insanın kendi yanılsamalarını ve cehaletini ısrarla sürdürmesidir.

Sözünden dönmene ya da kendine olan güvenini yitirmene neden olabilecek hiçbir şeyi avantaj sayma.

Eğer biri beni sevmiyorsa bu onun sorunudur. Benim tek amacım, kınanmamı gerektirecek bir şey söylememek ya da yapmamaktır.

?Her insan kendisini diğer insanlardan daha çok sevdiği halde neden kendi fikrine diğer insanlarınkinden daha az önem verir?

Algılarını değiştirirsen zarardan kurtulursun. Dışarıdaki hiçbir unsur sana zarar veremez çünkü sana yalnızca kendi bozuk ahlakın zarar verebilir. Bir düşmana verilebilecek yegâne karşılık, onun gibi olmamaktır.

Bildiğim kadarıyla uzmanların dediğine göre Marcus Aurelius aldığı kararları desteklemek ve iyi bir hayat sürmeye kendisini teşvik etmek için bu cümleleri her gün tekrarlıyormuş. "Ben var olmadan da sonsuz zaman geçmişti. Ve ben yok olduktan sonra da sonsuz zaman geçecek." ?Fikriniz olmazsa ?zarar gördüm? diye bir şikâyet olmaz; ?zarar gördüm? diye bir şikayet olmazsa zarar da olmaz.?